Een initiatief van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik

Slaapproblemen

Slaapproblemen komen veel voor in Nederland. Je kunt bijvoorbeeld slecht inslapen en lang wakker liggen. Of te vaak of te vroeg wakker worden. Vrouwen hebben twee keer zo vaak last van slaapproblemen als mannen. Vooral oudere mensen slapen korter en minder diep. Dit hoort bij de leeftijd. Het kan geen kwaad als je af en toe te weinig slaapt. Als je er maar geen last van krijgt overdag.

Iemand kan om verschillende redenen slecht slapen. Vaak zijn er spanningen of problemen. Bijvoorbeeld over je kinderen, je relatie of je werk. Iemand kan ook lichamelijke klachten hebben. Bijvoorbeeld pijn, jeuk, benauwdheid, hoesten of 's nachts moeten plassen. Ook koffie, alcohol en sigaretten kunnen zorgen dat je minder goed slaapt.

Symptomen van slapeloosheid

Slapeloosheid betekent dat je al enige tijd slecht slaapt en dat het overdag minder goed met je gaat. Je kunt last hebben van:

  • slecht inslapen

  • lang wakker liggen

  • te vaak of te vroeg wakker worden

Hierdoor ben je overdag bijvoorbeeld moe, lusteloos, slaperig en prikkelbaar. Je kunt minder aan en je kunt je niet goed concentreren.

Naar de huisarts

Bij Handig om te weten staat wat je kunt doen om beter te slapen. Ga naar de huisarts als de problemen toch niet overgaan. De huisarts kan slaapmiddelen voorschrijven. Deze middelen heten benzodiazepinen. Je mag deze medicijnen maar kort gebruiken. Want na een tijdje werken ze niet meer.

Er zijn ook nadelen aan deze medicijnen: de kans dat je er verslaafd aan wordt is vrij groot. Ook kun je minder goed auto rijden. En je hebt een grotere kans op vallen. Toch gebruikten 1,6 miljoen Nederlanders in 2011 benzodiazepinen.

Als de huisarts deze middelen voorschrijft, is het belangrijk dat je bij elk bezoek laat weten hoe het gaat. Zijn er bijwerkingen, of problemen met het goed gebruiken van de medicijnen? Als je familielid of naaste nog andere medicijnen slikt, dan moet je dat ook melden. De medicijnen kunnen elkaar beïnvloeden. Lees ook de pagina medicijnen over hoe je medicijnen goed moet gebruiken.

Sommige thuiszorgorganisaties bieden slaapcursussen aan. Maakt degene voor wie je zorgt gebruik van de thuiszorg, vraag dit dan na.

Handig om te weten

Iemand die slecht slaapt kan geholpen worden met een slaapdagboek. Dan schrijf je twee weken lang elke dag op hoe het met slapen gaat. Denk dan aan:

  • wanneer hij of zij gaat slapen

  • hoe lang het duurde om in te slapen

  • op welke tijden hij of zij wakker wordt

  • eventuele dutjes overdag

  • welke gedachten en zorgen hem of haar bezighouden

  • welke lichamelijke klachten hij of zij heeft

  • wanneer er cafeïne (koffie, thee, ice-tea, cola, energiedrank of chocolade), alcohol of nicotine is gebruikt

  • wanneer hij of zij medicijnen heeft gebruikt.

Het dagboek maakt vaak duidelijk welke problemen of gewoonten de slaap verstoren. Je kan nog meer doen om slapeloosheid te voorkomen:

  • probeer overdag niet te slapen, ga rond dezelfde tijd naar bed en sta rond dezelfde tijd op

  • lukt het slapen niet, ga dan wat lezen of luister naar rustige muziek, liefst in een andere kamer

  • neem twee tot drie uur voor het slapen geen vast voedsel meer. Gebruik geen koffie, alcohol of sterke thee, en rook niet

  • probeer een uur voor het slapengaan alvast te ontspannen (korte wandeling, warm bad, ontspanningsoefeningen)

  • zorg voor een prettig slaapkamerklimaat: een rustige ruimte, beter iets te koel dan te warm, goede ventilatie en niet te droge lucht

  • kijk geen televisie in de slaapkamer voor het slapen gaan

Meer weten?

Huisartsenvereniging NHG stelt via haar website diverse folders en patiëntenbrieven beschikbaar:

Voor patiënten heeft het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM) de volgende folders beschikbaar:

Andere folders zijn:

Interessante websites zijn:

  • De website 'Benzo de baas' biedt informatie en hulp aan mensen die langdurig slaap- en kalmeringsmiddelen gebruiken. Met de online behandeling kunnen benzo-gebruikers het gebruik onder begeleiding afbouwen.

  • De website 'Rij veilig met medicijnen' geeft advies over het gebruik van onder andere slaapmedicijnen en verkeersdeelname.

  • De website van de Hersenstichting heeft een onderwerp aan slaapstoornissen gewijd.

  • Meer informatie vind je ook op Psychowijzer van het Fonds Psychische Gezondheid.

Enkele patiëntenverenigingen op het gebied van slaapstoornissen zijn:

Laatste update op 07-06-2013